روانشناسان استنفورد سه عادت روزمره را مقصر اصلی این اپیدمی مدرن می دانند. در
این مقاله از اول فارسی این سه عادت خطرناک و راهکارهای علمی برای نجات مغزتان را می خوانید.
قاتل های تمرکز و حافظه
پژوهش های نوین در روانشناسی شناختی و علوم اعصاب نشان داده است که برخی الگوهای ذهنی کاملاً عادی، در حال فرسایش بنیادی ترین ظرفیت های مغزی ما هستند. این سه عادت، شاید در نگاه اول بی آزار به نظر برسند، اما هرکدام مانند سمی آرام، ساختارهای شناختی مغز را تضعیف می کنند. در ادامه به سه مورد از مهم ترین این عادت ها می پردازیم.
عادت اول چندوظیفگی، توهم کارآمدی
خیلی از ما فکر می کنیم انجام همزمان چند کار، نشانه ذهنی تیز و کارآمد است. اما تحقیقات علوم اعصاب این باور را قاطعانه رد می کند. مغز انسان هرگز نمی تواند دو وظیفه سنگین را همزمان پردازش کند. در حقیقت، مغز مدام بین وظایف تغییر وضعیت می دهد. به این پدیده سوئیچینگ یا تغییر وضعیت گفته می شود.
چندوظیفگی چه ضررهایی برای مغز دارد ؟
هر بار مغز بین دو کار تغییر وضعیت می دهد، یک هزینه توجه پرداخت می کند. تکلیفی که به تازگی رها کرده اید، همچنان در پس زمینه شناختی شما باقی می ماند و با وظیفه جدید رقابت می کند. نتیجه این وضعیت، استاتیک ذهنی همیشگی است.
یک مطالعه جامع در سال ۲۰۱۸ در نشریه PNAS، داده های بیش از یک دهه تحقیق روی چندوظیفگی رسانه ای را بررسی کرد. نتیجه این تحقیق تکان دهنده بود. افرادی که عادت به چندوظیفگی سنگین داشتند، در حوزه های شناختی مانند حافظه کاری و توجه پایدار، عملکرد بسیار ضعیف تری داشتند.
بدتر از همه، مطالعه تصویربرداری مغزی در سال ۲۰۱۴ نشان داد که افراد چندوظیفه ای، تراکم ماده خاکستری کمتری در قشر قدامی کمربندی مغز خود دارند. این منطقه از مغز، مرکز کنترل شناختی، تنظیم توجه و نظارت بر خطا است. به عبارت ساده تر، چندوظیفگی مداوم، ساختار فیزیکی مغز را تغییر می دهد و آن را برای تمرکز کردن ناتوان تر می کند.
خطرناک ترین قسمت ماجرا این است که افراد چندوظیفه ای معمولاً از افت عملکرد خود بی خبرند. آنها علی رغم نمرات پایین در آزمون های شناختی، همچنان خود را بسیار کارآمد ارزیابی می کنند.
راهکار علمی برای رهایی از چندوظیفگی
هدف، زندگی کاملاً عاری از حواس پرتی نیست. شما فقط باید قبل از شروع هر کار جدید، آگاهانه تصمیم بگیرید که کار فعلی را به پایان برسانید. یک تکنیک ساده اما مؤثر، تکنیک پومودورو است. ۲۵ دقیقه کاملاً متمرکز روی یک کار کار کنید، سپس ۵ دقیقه استراحت کنید. همین تصمیم ساده، عادت عمق بخشی به مغز را تقویت می کند. کیفیت توجه در طول روز، نه کمیت کارهایی که انجام می دهید، مهم است.
عادت دوم مصرف منفعلانه محتوا
فرق اساسی بین دیدن و اندیشیدن، و بین خواندن و پردازش کردن وجود دارد. دنیای مدرن طوری طراحی شده که مصرف محتوا را تا حد ممکن آسان کند. پخش خودکار ویدئوها، فیدهای بی انتها و الگوریتم هایی که مدام محتوای جدید پیشنهاد می دهند، همه و همه باعث می شوند ساعت ها محتوا مصرف کنید بدون اینکه کوچکترین تفکر واقعی انجام دهید.
اعتیاد به اینترنت چه بلایی سر حافظه می آورد ؟
طبق هشدار پژوهشگران حوزه علوم شناختی و فناوری های دیجیتال، زندگی در عصر دیجیتال و استفاده گسترده از اینترنت، تأثیر مستقیمی بر عملکرد حافظه دارد. اینترنت به عنوان یک حافظه خارجی عمل می کند و مغز ما را به سمتی سوق می دهد که کمتر به یادآوری اطلاعات بپردازد. این پدیده که به آن اثر گوگل می گویند، تمایل به فراموش کردن اطلاعاتی است که می توانیم به راحتی در اینترنت پیدا کنیم.
مطالعه سال ۲۰۲۳ نشان داد قرار گرفتن مداوم در معرض محتوای الگوریتمی، توانایی ارزیابی انتقادی اطلاعات را کاهش می دهد و در تصمیم گیری اختلال ایجاد می کند. الگوریتم ها به جای اینکه ما را به فکر کردن تشویق کنند، پاسخ های آماده در اختیارمان می گذارند. مکانیسم پشت این قضیه برون سپاری شناختی نام دارد؛ یعنی تمایل به محول کردن پردازش ذهنی به سیستم های بیرونی.
طبق پژوهش جدید دانشگاه استنفورد، دانشجویانی که به هوش مصنوعی دسترسی داشتند، تفکر انتقادی ضعیف تری داشتند. این کاهش معادل ۵ تا ۱۰ امتیاز در شاخص های ارزیابی انتقادی بود.
راهکار عملی برای فعال کردن مغز
تفاوت در میزان محتوایی که مصرف می کنید نیست. تفاوت در کیفیت درگیری شما با آن محتواست. کافی است بعد از خواندن هر مطلب، چند لحظه مکث کنید و سعی کنید آن را با زبان خودتان تحلیل کنید. از خودتان بپرسید. نویسنده چه ادعایی دارد؟ دلیلش چیست؟ آیا من با آن موافقم؟ چرا؟ همین رفتار کوچک، تأثیری بزرگ بر نحوه پردازش و ماندگاری اطلاعات در حافظه دارد.
عادت سوم فرار از سختی شناختی
این عادت از سه عادت ذکر شده، شاید ضد شهودی ترین باشد. همه ما دوست داریم ساده ترین مسیر را برای فهمیدن یک مطلب انتخاب کنیم. یک خلاصه کوتاه، یک توضیح ساده توسط هوش مصنوعی یا یک پاسخ آماده. اما دهه ها علم یادگیری به ما می گوید این تمایل به سهولت، می تواند کیفیت تفکر ما را تخریب کند.
چرا یادگیری آسان حافظه را ضعیف می کند ؟
رابرت بیورک، روانشناس شناختی دانشگاه UCLA، سال ها روی مفهوم دشواری های مطلوب کار کرده است. یافته های او نشان می دهد شرایطی که در لحظه، یادگیری را برای ما سخت تر و دشوارتر می کنند، در نهایت به دانش ماندگارتر و عمیق تری منجر می شوند. تمرین های بازیابی سخت تر، مانند تلاش برای یادآوری اطلاعات از حافظه به جای بازخوانی صرف، اگرچه در لحظه رضایت بخش نیستند، اما در بلندمدت عملکرد بسیار بهتری نسبت به روش های آسان دارند.
وقتی مدام مسیر کمترین مقاومت شناختی را انتخاب می کنیم، مغز را از اصطکاکی که برای ایجاد قابلیت های ماندگار نیاز دارد، محروم می نماییم. طبق گزارشی که در نشریه معتبر سایکولوژی تودی منتشر شده، میانگین نمرات هوش در حال کاهش است و دلیل آن کاهش مطالعه کتاب های عمیق و افزایش اسکرول بی هدف در شبکه های اجتماعی عنوان شده است.
راهکار تقویت مغز با دشواری های مطلوب
زندگی روزمره پر از فرصت برای شکستن این سد است. یک کتاب چالش برانگیز بخوانید. قبل از جستجوی سریع در گوگل، چند دقیقه به یک مسئله فکر کنید. با دیدگاهی که در ابتدا با آن مخالف هستید، تعامل جدی داشته باشید. مغز همچون ماهیچه ای است که بدون وزنه زدن، تحلیل می رود.
هوش یک دارایی ثابت نیست
باید صادقانه بگوییم که این عادت ها آسیب های جبران ناپذیری ایجاد نمی کنند. مغز انسان فوق العاده انعطاف پذیر است. نوروپلاستیسیتی یا همان انعطاف پذیری عصبی، همان مکانیزمی است که اجازه داد این عادت های غلط ریشه بدوانند و همان مکانیزم به ما اجازه می دهد آنها را تغییر دهیم.
شواهد علمی نشان می دهد هوش یک کمیت ثابت نیست که به طور منفعلانه حفظ شود. هوش چیزی است که به طور فعال، توسط کیفیت توجه در هر روز شکل می گیرد. ما باید آگاه باشیم که آیا در حال کار کردن در مسیر طبیعی مغز برای یادگیری هستیم، یا عادت کرده ایم برخلاف آن عمل کنیم.
جمع بندی
انتخاب با شماست. یا به مغز خود اجازه دهید در مسیر آسان انحطاط حرکت کند، یا با کمی چالش و تمرکز، آن را برای سطوح بالاتری از تفکر و هوش فعال تربیت کنید. سه عادت خطرناک چندوظیفگی، مصرف منفعلانه محتوا و فرار از سختی شناختی را بشناسید و با راهکارهای علمی ساده اما مؤثر، مغز خود را نجات دهید. چندوظیفگی را کنار بگذارید و یک کار را کاملاً متمرکز انجام دهید. مصرف منفعلانه محتوا را کاهش دهید و با مطالبی که می خوانید درگیر شوید. از چالش های ذهنی فرار نکنید؛ آنها مغز شما را قوی تر می کنند. کیفیت توجه شما در طول روز، آینده هوش شما را می سازد
💬 دیدگاهها (0)
نظر خود را بنویسید