دلایل ایجاد و علائم کیست سینوس + روش‌های درمانی

شناخت علل، علائم و روش‌های درمان علمی کیست سینوس می‌تواند به پیشگیری از عوارض و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.

دلایل ایجاد کیست سینوس

کیست سینوس معمولاً به دلیل اختلال در تهویه و تخلیه طبیعی مخاط سینوس‌ها شکل می‌گیرد. این اختلال می‌تواند عوامل التهابی، ساختاری و محیطی داشته باشد:

التهاب مزمن مخاط سینوس‌ها

التهاب مزمن سینوس‌ها به دلایل عفونتی مانند ویروس‌ها، باکتری‌ها یا قارچ‌ها منجر به تورم مخاط و افزایش ترشح مخاط می‌شود. این تورم سبب انسداد مجاری تخلیه می‌گردد و مایع داخل سینوس‌ها به علت خروج نامناسب تجمع پیدا می‌کند. التهاب مزمن به‌خصوص در مبتلایان به سینوزیت مزمن تشخیص داده می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد کیست‌های سینوسی شود.

آلرژی‌های بینی و رینیت آلرژیک

در افراد مبتلا به آلرژی، تحریک مکرر مخاط بینی و سینوس‌ها باعث تورم و ضخامت مخاط می‌شود که این امر انتقال هوا و تخلیه مخاط را محدود می‌کند. انسداد مجاری سینوس‌ها موجب احتباس ترشحات و تشکیل کیست می‌شود. آلرژی‌های فصلی و محیطی، به خصوص در مناطقی مانند ایران که میزان آلاینده‌ها و حساسیت‌ها بالاست، تاثیر قابل توجهی بر بروز سینوزیت و کیست دارند.

علل ساختاری و آناتومیکی

اختلالات ساختاری مانند انحراف تیغه بینی، پولیپ‌های بینی، تنگی مجاری سینوس‌ها و تومورهای خوش‌خیم یا بدخیم، می‌توانند باعث انسداد جریان هوا و تخلیه مخاط شوند. چنین اختلالاتی باعث تشکیل مایع محبوس شده و رشد کیست‌ها می‌شوند. این ناهنجاری‌ها معمولا با تصویربرداری تخصصی و معاینه فیزیکی دقیق تشخیص داده می‌شوند.

عفونت‌های مکرر و درمان‌نشده

عفونت‌های مکرر مخاط بینی و سینوس‌ها خصوصا در افرادی که به درمان به موقع و کامل دسترسی ندارند، التهاب مزمن مخاط را تشدید کرده و موجب ماندگاری و تجمع ترشحات می‌گردند. این روند به شکل‌گیری کیست سینوس منجر شده و معمولا همراه با عوارض بیشتری است.

عوامل محیطی و سبک زندگی

آلودگی‌های محیطی، تماس مکرر با دود سیگار و آلاینده‌های صنعتی به مخاط بینی آسیب رسانده و عملکرد طبیعی سیستم تنفسی را مختل می‌کنند. همچنین خشک شدن مخاط ناشی از هوای خشک یا استفاده بیش از حد از اسپری‌های بینی باعث کاهش قدرت دفاعی مخاط و افزایش خطر کیست می‌شود. از سوی دیگر، استرس و خواب ناکافی می‌توانند سیستم ایمنی را ضعیف کنند و زمینه‌ساز بروز این بیماری شوند.

نشانه‌ها و علائم کیست سینوس

کیست‌های کوچک سینوس معمولا بدون علامت هستند و بیشتر به صورت اتفاقی در تصویربرداری‌ها مشخص می‌شوند، اما با افزایش اندازه و درگیری سینوس‌ها، علائم زیر ظاهر می‌شوند:

درد و فشار صورت یا سر

درد مرتبط با کیست سینوس عمدتا ناشی از افزایش فشار و التهاب مخاط است و در نقاطی از صورت مانند پیشانی، اطراف چشم، گونه‌ها یا حتی دندان‌ها حس می‌شود. این درد معمولا مداوم یا ضربان‌دار بوده و به تغییر وضعیت بدن مانند خم شدن یا دراز کشیدن حساس است.

انسداد و گرفتگی بینی

انسداد مسیر جریان هوا به دلیل تورم مخاط یا فشار کیست باعث کاهش تنفس از راه بینی و افزایش تنفس دهانی می‌شود. این مشکل می‌تواند به بوی بد دهان و خشکی مخاط منجر شود و در برخی افراد باعث خرناس شبانه شود.

ترشحات غلیظ یا بدبو

تجمع مخاط در سینوس‌ها به خصوص اگر کیست دچار عفونت شده باشد، موجب ترشح مخاط غلیظ و گاهی بدبو از بینی می‌شود که علامتی از التهاب و عفونت فعال است.

کاهش حس بویایی

بزرگ شدن کیست و انسداد مسیرهای بینی اغلب باعث کاهش حساسیت گیرنده‌های بویایی می‌شود که این تغییر می‌تواند موقت یا در موارد مزمن دائم باشد.

سردردهای مزمن

کیست سینوس باعث ایجاد سردردهای مزمن می‌شود که معمولا در نقاط سینوس مانند پیشانی و کنار حفره‌های بینی احساس می‌شود و توانایی انجام فعالیت‌های روزانه را کاهش می‌دهد.

روش‌های درمانی کیست سینوس

درمان کیست سینوس به نوع کیست، اندازه، علت زمینه‌ای و شدت علائم بستگی دارد. بهترین رویکرد درمانی ترکیبی از مراقبت دارویی، روش‌های غیرتهاجمی و در موارد پیشرفته درمان جراحی است.

دارو درمانی و کنترل التهاب

در التهاب‌های مخاطی و آلرژیک، داروهای کورتیکواستروئیدی موضعی بینی نقش مهمی در کاهش تورم و التهاب دارند. آنتی‌هیستامین‌ها و ضداحتقان‌های بینی در کاهش علائم موثرند. در صورت وجود عفونت باکتریایی، آنتی‌بیوتیک‌های مناسب به پزشک کمک می‌کنند تا التهاب را کنترل کند.

مراقبت‌های خانگی

روش‌هایی مانند بخور آب گرم، استفاده از دی‌اکسید کربن نمکی (سرم مخصوص شستشوی بینی)، افزایش مصرف مایعات و حفظ رطوبت محیط موثر در تسکین علائم سینوزیت و کیست سینوس هستند. ترک سیگار و کاهش تماس با آلرژن‌ها نیز روند بهبود را تسریع می‌کند.

جراحی اندوسکوپی سینوس

برای کیست‌هایی که با روش‌های دارویی رفع نمی‌شوند، جراحی آندوسکوپی یک درمان موثر و کم تهاجمی است. در این جراحی با استفاده از ابزارهای ریز و دوربین، مسیر سینوس‌ها باز شده و کیست تخلیه یا حذف می‌گردد. جراحی با کاهش فشار و التهاب مخاط، باعث بهبود علائم و پیشگیری از عود می‌شود.

درمان‌های تخصصی نوین

مطالعات جدید نشان می‌دهند که تکنیک‌های تحریک عصبی، استفاده از لیزرهای کم اثر و درمان‌های بیولوژیک در موارد خاص می‌توانند به عنوان مکمل درمانی کیست سینوس به کار روند و به کاهش علائم کمک کنند.

چه زمانی باید برای درمان کیست سینوس به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر علائم سینوزیت بیش از ۱۰ روز ادامه داشت یا با تب بالا، درد شدید و تورم صورت همراه بود، مراجعه فوری به پزشک گوش و حلق و بینی متخصص ضرورت دارد. همچنین وجود خونریزی بینی، کاهش شدید حس بویایی، سردردهای مقاوم به درمان و اختلال در بینایی یا حرکات چشم باید سریعا پیگیری شود. افراد با بیماری‌های زمینه‌ای، ضعف سیستم ایمنی یا سابقه مکرر التهاب سینوس باید معاینات منظم داشته باشند.

عضو کانال تلگرام اول فارسی شوید
عضو کانال واتساپ اول فارسی شوید