علت دوده زدن قابلمه حین آشپزی چیست؟

این اتفاق ناخوشایند ظاهر قابلمه را خراب می کند و تمیز کردن آن هم دردسر زیادی دارد. گاهی اوقات این لکه های سیاه چنان سرسخت هستند که با شستن معمولی پاک نمی شوند و مجبورید ساعت ها وقت بگذارید یا از مواد شوینده قوی استفاده کنید که خود می تواند به قابلمه آسیب برساند. این مشکل مخصوصاً زمانی که قابلمه نو باشد یا برای مهمانی غذا آماده کرده باشید، اسباب دردسر و اعصاب خردی است. خبر خوش این که سیاه شدن قابلمه یا تابه دلایل مشخصی دارد و به راحتی می توان جلوی آن را گرفت. گاهی فقط یک اشتباه کوچک مثل تنظیم نادرست شعله گاز یا استفاده از قابلمه نامناسب باعث این مشکل می شود. اگر کمی بیشتر مراقب باشیم و چند نکته ساده را رعایت کنیم، هم قابلمه هایمان تمیز و مرتب باقی می ماند و هم خودمان از دردسر شستن و سابیدن اضافه خلاص می شویم. در ادامه این مطلب از اول فارسی 8 دلیل اصلی سیاه شدن قابلمه را به همراه راه حل برطرف کردن آن به شما می گوییم.

1. نو بودن اجاق گاز و تجمع ذرات پلاستیکی

اگر به تازگی گاز نو خریدید و در اولین استفاده قابلمه تان سیاه شد، این موضوع کاملا طبیعی است! بنابراین هیچ جای نگرانی نیست و تصور نکنید گازی که خریداری کردید بی کیفیت است. اگر برایتان سؤال است که چرا اجاق گاز جدید دود می کند، خوب است بدانید که بسیاری از اجاق گازهای صفحه ای یا مدل های دیگر بعد از اولین استفاده بوی نامطبوع و دود سیاه پخش می کنند. دلیل این موضوع این است که باقیمانده موادی مثل پلاستیک که در فرآیند تولید اجاق گاز استفاده شده، در اولین استفاده می سوزد و دود می کند.

راه حل: روشن کردن خالی اجاق گاز در استفاده اول

برای جلوگیری از این موضوع بهتر است بعد از نصب گاز و قبل از پخت غذا، تمام شعله های آن را به مدت 15 تا 20 دقیقه و بدون قرار دادن قابلمه روشن بگذارید تا مواد باقیمانده روی آن بسوزد و بوی نامطبوع برطرف شود. انجام این کار باعث می شود تا اجاق گاز در استفاده های بعدی دود نکند و قابلمه ها سیاه نشود. 2. کثیف بودن مشعل اجاق گاز اگر برایتان سؤال است که چرا شعله اجاق گاز دود می کند، یکی از اصلی ترین دلایل آن کثیف بودن مشعل های گاز است. زمانی که در حال آشپزی هستید، ذرات چربی یا غذا به اطراف پراکنده می شوند که نتیجه آن کثیف شدن سرشعله ها و حتی خود قابلمه است. این ذرات شاید ریز باشند و به چشم نیایند، اما در تماس با شعله گاز می سوزند و دود سیاه تولید می کنند که نتیجه آن سیاه شدن پشت قابلمه است. حتی به مرور زمان ممکن است رنگ قابلمه تان به طور کامل تیره و کدر شود. راه حل: تمیز کردن مشعل های اجاق گاز راه حل این مشکل، تمیز کردن روزانه سرشعله ها و شستشوی با دقت قابلمه است. بهترین روش تمیز کردن شعله اجاق گاز و بقیه قسمت های آن با استفاده از یک دستمال نانو و محلول چربی زدا است. با این کار نه تنها قابلمه های شما برای مدت طولانی تری نو و تمیز باقی می ماند، بلکه طول عمر اجاق گاز هم بیشتر می شود. بنابراین اگر برایتان سؤال است که چگونه از تغییر رنگ قابلمه جلوگیری کنیم، مهم ترین نکته شستشوی مرتب قابلمه و تمیز نگه داشتن گاز است تا ذرات غذا روی آن نسوزد و تغیر رنگ ندهد. 3. کج بودن سرشعله و توزیع نادرست حرارت تراز نبودن مشعل های گاز یکی از متداول ترین علت سیاه شدن قابلمه روی اجاق گاز است که در اثر سهل انگاری یا بی توجهی موقع تمیز کردن گاز اتفاق می افتد. زمانی که سرشعله های گاز به درستی در جای خود قرار نگیرند، حرارت به صورت نامتعادل به قسمت های مختلف قابلمه می رسد و باعث سوختگی موضعی و در نتیجه سیاه شدن پشت قابلمه می شود. راه حل: تراز کردن مشعل های گاز این مشکل راه حل بسیار ساده ای دارد؛ کافی است هر زمان گاز را تمیز می کنید، سرشعله ها را چک کنید و مطمئن شوید که کج نیستند و به درستی در جای خود قرار گرفته اند. 4. زرد سوختن شعله های اجاق گاز شعله های گاز در حالت عادی به رنگ آبی می سوزد که نشان دهنده سوختن کامل و ایده آل است. در بعضی موارد ممکن است شعله ها به رنگ زرد یا نارنجی باشد که نشان از سوختن ناقص گاز است. علت ناقص سوختن شعله اجاق گاز و احتراق ناقص، کمبود اکسیژن یا کیفیت پایین گاز مصرفی است: کمبود اکسیژن: با مسدود شدن منافذ ورودی هوا به مشعل، اکسیژن کمی به گاز می رسد و مانع سوختن کامل آن می شود. نتیجه این سوختن ناقص، تولید ذرات کربن نسوخته و ایجاد دوده است. کیفیت پایین گاز مصرفی: وجود ناخالصی ها در گاز شهری یا کپسولی می تواند منجر به احتراق ناقص و غیراستاندارد، تولید دوده و در نتیجه سیاه شدن قابلمه شود. اگر برایتان سؤال است که چگونه شعله اجاق گاز را آبی کنیم، خوب است بدانید که چنانچه علت زرد سوختن شعله اجاق گاز کیفیت پایین گاز شهری باشد، متأسفانه کاری از شما برنمی آید، اما کمبود اکسیژن راه حل دارد که در ادامه به شما می گوییم. راه حل: باز کردن صفحه اجاق گاز  برای حل مشکل سوختن ناقص گاز در اثر کمبود اکسیژن، باید صفحه اجاق گاز را باز کنید تا هوای بیشتری به مجرای انتقال گاز برسد. 5. خیس بودن نازل اجاق گاز از دیگر دلایلی که می تواند باعث دود کردن شعله و سیاه شدن قابلمه شود، خیس بودن نازل اجاق گاز است. موقع تمیز کردن گاز با شوینده های شیمیایی، ممکن است آب یا مواد شوینده روی نازل گاز باقی بماند. حتی ممکن است حین آشپزی غذا سر برود و نازل را خیس و کثیف کند که این موضوع منجر به دود کردن و سیاه شدن قابلمه خواهد شد. راه حل: خشک نگه داشتن گاز هر زمان گاز را تمیز کردید، بلافاصله آن را با یک دستمال خشک کنید تا آب روی قطعات گاز باقی نماند. همچنین در صورت سر رفتن کتری یا قابلمه، بلافاصله گاز را تمیز و خشک کنید تا به نازل آن آسیب نرسد. 6. خراب شدن المنت حرارتی و تولید حرارت نامناسب المنت حرارتی از اصلی ترین قطعات اجاق گاز است که باعث انتقال حرارت به قابلمه و در نتیجه پخت غذا می شود. مهم نیست از کدام برند اجاق گاز استفاده کنید، حتی بهترین اجاق گاز موجود در بازار نیز ممکن است بعد از چند سال نیاز به بررسی و تعویض المنت داشته باشد. بنابراین اگر ته قابلمه های شما مرتب سیاه می شود، یکی از دلایل آن می تواند شکستگی یا خرابی المنت باشد که باعث تولید دود و در نتیجه سیاه شدن قابلمه می شود. راه حل: تعویض المنت اجاق گاز اگر المنت گاز شما با مشکل مواجه شده، بهترین کار تعویض آن است. برای انجام این کار حتما از تکنسین متخصص کمک بگیرید. 7. تناسب نداشتن اندازه قابلمه با شعله گاز اگر برایتان سؤال است که چرا قابلمه روی اجاق گاز می سوزد، یکی از دلایل آن می تواند تناسب نداشتن اندازه قابلمه با اندازه شعله باشد. زمانی که شما یک قابلمه کوچک را روی شعله بزرگ قرار می دهید، حرارت به اطراف قابلمه می رسد و می تواند باعث سیاهی بدنه آن شود. راه حل: انتخاب قابلمه مناسب برای اجاق گاز سعی کنید همیشه از قابلمه ای استفاده کنید که با اندازه شعله تناسب داشته باشد. اگر قابلمه خیلی کوچک است، از شعله های کوچک تر و برای قابلمه های بزرگ از شعله بزرگ وسط استفاده کنید. 8. کیفیت پایین قابلمه استفاده از قابلمه های بی کیفیت با کف نازک یا پوشش های ضعیف، می تواند باعث نامتعادل پخش شدن گرما و در نتیجه ایجاد لکه های سیاه شود. راه حل: تنظیم صحیح شعله اجاق گاز و خرید از برندهای معتبر متأسفانه راهکاری برای جلوگیری از سیاه شدن قابلمه های بی کیفیت وجود ندارد، با این حال کم بودن شعله یا استفاده از شعله پخش کن می تواند تا حدی مانع از سیاه شدن قابلمه شود. راه حل بهتر، خرید قابلمه های باکیفیت از برندهای معتبر است که از متریال قوی برای ساخت قابلمه بهره می برند. روش های جلوگیری از سیاه شدن قابلمه  در بخش قبل دلایل مختلف سیاه شدن قابلمه و راه کارهای پیشگیری از آن را به طور کامل بیان کردیم. بسته به این که علت سیاه شدن قابلمه چیست، روش های مختلفی برای رفع آن وجود دارد. اگر هنوز برایتان سؤال است که چگونه از سیاه شدن قابلمه جلوگیری کنیم، در ادامه راه کارهای ارائه شده را به طور خلاصه بیان می کنیم: تنظیم صحیح شعله اجاق گاز: شعله خوب دارای رنگ آبی است و به صورت یکنواخت می سوزد، در حالی که شعله غیر یکنواخت و زرد رنگ می تواند منجر به دوده زدن قابلمه شود. شعله غیر یکنواخت ممکن است در اثر کج بودن سرشعله ها ایجاد شود که خودتان می توانید آن را صاف کنید، اما شعله زرد یا نارنجی نشان دهنده احتراق ناقص است که موجب تولید دوده می شود و برای رفع آن باید از تعمیرکار کمک بگیرید. تمیز کردن مشعل های اجاق گاز به صورت منظم: باقی ماندن ذرات چربی یا مواد غذایی روی مشعل های گاز باعث ایجاد دوده می شود. بنابراین بسیار مهم است که گاز را روزانه تمیز کنید و اجازه ندهید مواد غذایی روی سرشعله ها بسوزد. انتخاب قابلمه مناسب برای اجاق گاز: برای پخت و پز آسان و بدون دردسر از قابلمه هایی با کف ضخیم، پوشش قوی و جنس مقاوم مثل استیل ضد زنگ یا چدن استفاده کنید. این قابلمه ها مقاومت خوبی در برابر حرارت دارند و به راحتی سیاه نمی شوند. همچنین ضروری است برای پخت و پز غذا از شعله متناسب با اندازه قابلمه استفاده کنید، به طوری که شعله گاز فقط کف قابلمه را پوشش دهد و حرارت به کناره های آن نرسد. اجتناب از حرارت زیاد: زیاد کردن بیش از اندازه گاز می تواند منجر به تولید حرارت بالا و در نتیجه داغ شدن کف قابلمه و تولید دوده شود. بنابراین لازم است برای پخت و پز غذا زمان کافی در نظر بگیرید تا مجبور نشوید برای پخت سریع غذا، شعله را بیش از اندازه زیاد کنید. استفاده از روغن های مناسب: روغن های با نقطه دود بالا مثل روغن آفتابگردان یا ذرت، بهترین گزینه برای سرخ کردن غذا هستند. این در حالی است که روغن های با نقطه دود پایین مثل روغن زیتون در دمای بالا می سوزد و بوی ناخوشایندی تولید می کند. به علاوه موجب سیاه شدن قابلمه نیز می شود که تمیز کردن آن بسیار دردسرساز است. استفاده از شعله پخش کن: اگر حس می کنید حرارت یکنواخت نیست یا قسمت وسط قابلمه بیش از اندازه داغ می شود، استفاده از شعله پخش کن می تواند حرارت را به طور یکنواخت توزیع کرده و از سوختن قابلمه و مواد غذایی جلوگیری کند.